Estimating the Cost of a Decision
Qarorning narxini hisoblash
Sug'urta agentini tasavvur qiling: u mashinangizni sug'urtalashdan oldin, avariya ehtimolini va uning narxini hisoblaydi — "bu haydovchi qanchalik ehtiyotkor, bu yo'l qanchalik xavfli, avariya bo'lsa ta'mirlash necha pulga tushadi". U hech qachon "albatta avariya bo'ladi" yoki "albatta bo'lmaydi" demaydi — u EHTIMOL va NARX'ni birga hisoblaydi. Muhandislik qarorlari ham xuddi shunday hisoblanishi kerak.
Oldingi darslarda siz turli tanlovlarni (tezlik/to'g'rilik, soddalik/moslashuvchanlik, o'zi/tashqi) ko'rdingiz. Lekin real vaziyatda bu tanlovlar ko'pincha noaniq bo'ladi — qaror qabul qilish uchun risk va narxni hisoblash kerak bo'ladi, taxmin qilish o'rniga.
Oddiy formula: Kutilgan narx = Yomon natija ehtimoli × Yomon natija bo'lganda to'lanadigan narx. Masalan, yangi kutubxonani ishlatish qarorini oling: "Bu kutubxona qo'llab-quvvatlanishni to'xtatish ehtimoli — 10%. Agar to'xtasa, uni almashtirish uchun ikki hafta kerak bo'ladi." Bu ikki raqamni bilib, qarorni ONGLI qabul qilasiz — "ehtimol hammasi yaxshi bo'ladi" deb umid qilish o'rniga.
- •Ehtimolni baholang: bu qanchalik tez-tez yuz beradi yoki muvaffaqiyatsiz bo'ladi? (kamdan-kam, ba'zan, tez-tez)
- •Narxni baholang: agar yomon natija chiqsa, uni tuzatish qancha vaqt/pul/obro' talab qiladi?
- •Ikkalasini birga ko'ring: past ehtimol + past narx = xavotirlanmang; yuqori ehtimol + yuqori narx = albatta oldindan chora ko'ring
| Ehtimol | Narx | Qaror |
|---|---|---|
| Past | Past | E'tibor bermang — vaqtni boshqa joyga sarflang |
| Past | Yuqori | Kuzating, lekin hoziroq katta investitsiya qilmang (masalan, zaxira nusxa rejasi tayyorlab qo'ying) |
| Yuqori | Past | Tez-tez sodir bo'ladi, lekin arzon — avtomatlashtiring, unutib qo'ying |
| Yuqori | Yuqori | Bu yerga ALBATTA vaqt va e'tibor sarflang — bu eng xavfli kvadrant |
Bu hisob-kitob aniq matematik formula emas — ko'pincha "past/o'rta/yuqori" darajasidagi taxminiy baho yetarli. Muhimi — bu hisoblashni ATAYLAB, ONGLI ravishda qilish, xuddi Questions, Not Guesses darsida ko'rgan yozma taxminlar kabi: "men bu qarorni shunday hisoblab qabul qildim" — bu keyinchalik qayta ko'rib chiqish va boshqalarga tushuntirish imkonini beradi.
Key Takeaway
Key Takeaway:
Har bir noaniq qarorni "ehtimol qanday" va "narxi qancha" ikki o'lchovda baholang. Past ehtimol va past narxga vaqt sarflamang; yuqori ehtimol va yuqori narxga albatta oldindan e'tibor bering.
NEXT UP
Reversible vs Irreversible Decisions