Python Basic Input and Output

Natijani chiqarish (Output)

Pythonda natijani chop etish uchun oddiygina print() funksiyasidan foydalanishimiz mumkin. Masalan,

print('Python is powerful')

# Natija: Python is powerful

Bu yerda print() funksiyasi bitta qo'shtirnoq ichiga olingan satrni ekranga chiqaradi.

print() sintaksisi

Yuqoridagi kodda print() funksiyasi bitta parametr qabul qilmoqda.

Biroq, print funksiyasining haqiqiy sintaksisi 5 ta parametrni qabul qiladi

print(object, sep, end, file, flush)

Bu yerda,

• object - chop etiladigan qiymat(lar)
• sep (ixtiyoriy) - print() ichidagi bir nechta obyektni ajratish imkonini beradi.
• end (ixtiyoriy) - yangi qator "\n", tab "\t" kabi maxsus qiymatlarni qo'shish imkonini beradi
• file (ixtiyoriy) - qiymatlar qayerga chop etilishi. Standart qiymati sys.stdout (ekran)
• flush (ixtiyoriy) - natija flush qilinishi yoki buferlanishini belgilovchi boolean. Standart: False

1-misol: Python Print operatori

print('Good Morning!')
print('It is rainy today')

Natija

Good Morning!
It is rainy today

Yuqoridagi misolda print() operatori faqat chop etiladigan obyektni o'z ichiga oladi. Bu yerda end uchun qiymat ishlatilmagan. Shuning uchun u standart qiymati '\n'ni oladi.

Shu sababli natijani ikkita alohida qatorda olamiz.

2-misol: Python print() end parametri bilan

# end bo'sh joy bilan chop etish
print('Good Morning!', end= ' ')

print('It is rainy today')

Natija

Good Morning! It is rainy today

E'tibor bering, biz birinchi print() operatoridan keyin end= ' ' ni qo'shdik.

Shu sababli natijani bo'sh joy bilan ajratilgan bitta qatorda olamiz.

3-misol: Python print() sep parametri bilan

print('New Year', 2023, 'See you soon!', sep= '. ')

Natija

New Year. 2023. See you soon!

Yuqoridagi misolda print() operatori vergul bilan ajratilgan bir nechta elementni o'z ichiga oladi.

E'tibor bering, biz print() operatori ichida sep= ". " ixtiyoriy parametridan foydalandik.

Shu sababli natija vergul bilan emas, . bilan ajratilgan elementlarni o'z ichiga oladi.

Misol: Python o'zgaruvchilari va literallarini chop etish

print() funksiyasidan Python o'zgaruvchilarini chop etish uchun ham foydalanishimiz mumkin. Masalan,

number = -10.6

name = "Programiz"

# literallarni chop etish     
print(5)

# o'zgaruvchilarni chop etish
print(number)
print(name)

Natija

5
-10.6
Programiz

Misol: Birlashtirilgan satrlarni chop etish

Biz print() operatori ichida ikkita satrni birlashtirishimiz (qo'shishimiz) ham mumkin. Masalan,

print('Programiz is ' + 'awesome.')

Natija

Programiz is awesome.

Bu yerda,

• + operatori ikkita satrni — 'Programiz is ' va 'awesome.'ni birlashtiradi
• print() funksiyasi birlashtirilgan satrni chop etadi

Natijani formatlash

Ba'zida natijamizni chiroyliroq ko'rinishga ega bo'lishi uchun formatlashni xohlaymiz. Buni str.format() metodi yordamida amalga oshirish mumkin. Masalan,

x = 5
y = 10

print('The value of x is {} and y is {}'.format(x,y))

Bu yerda figurali qavslar {} joy egallovchi (placeholder) sifatida ishlatiladi. Ularni raqamlar (kortej indeksi) yordamida qanday tartibda chop etilishini belgilashimiz mumkin.

Natijani formatlash haqida ko'proq bilish uchun Python String format() sahifasiga tashrif buyuring.

Ma'lumot kiritish (Input)

Dastur yozayotganda foydalanuvchidan ma'lumot kiritishni xohlashimiz mumkin. Pythonda buning uchun input() funksiyasidan foydalanishimiz mumkin.

input() sintaksisi

input(prompt)

Bu yerda prompt — ekranga chiqarishni xohlagan satr. U ixtiyoriy.

Misol: Python foydalanuvchi kiritmasi

# foydalanuvchi kiritmasini olish uchun input() dan foydalanish
num = input('Enter a number: ')

print('You Entered:', num)

print('Data type of num:', type(num))

Natija

Enter a number: 10
You Entered: 10
Data type of num: <class 'str'>

Yuqoridagi misolda biz foydalanuvchidan ma'lumot olish uchun input() funksiyasidan foydalandik va foydalanuvchi kiritmasini num o'zgaruvchisida saqladik.

Shuni yodda tutish kerakki, kiritilgan 10 qiymati son emas, satr. Shuning uchun type(num) <class 'str'> ni qaytaradi.

Foydalanuvchi kiritmasini songa aylantirish uchun int() yoki float() funksiyalaridan foydalanishimiz mumkin:

num = int(input('Enter a number: '))

Bu yerda foydalanuvchi kiritmasining ma'lumot turi satrdan integerga aylantiriladi.