Getting Started with Python
Python bilan ishlashni boshlash
Python — barcha asosiy operatsion tizimlarda keng qo'llab-quvvatlanadigan, ko'p qirrali va yuqori darajadagi dasturlash tili.
Kompyuteringizda Pythonni ikki xil usulda ishga tushirishingiz mumkin:
- Pythonni onlayn ishga tushirish
- Pythonni kompyuteringizga o'rnatish
Ushbu qo'llanmada siz har ikkala usulni ham o'rganasiz.
Pythonni onlayn ishga tushirish
Python kodini ishga tushirish uchun tizimingizda Python interpretatori o'rnatilgan bo'lishi kerak. Biroq, agar siz darhol boshlashni xohlasangiz, bizning bepul onlayn Python muharririmizdan foydalanishingiz mumkin.
Onlayn muharrir sizga hech qanday dastur o'rnatmasdan, to'g'ridan-to'g'ri brauzeringizda Python kodini yozish va natijasini darhol ko'rish imkonini beradi.
for i in range(1, 6):
print(i)
Pythonni kompyuteringizga o'rnatish
Pythonni o'z kompyuteringizga o'rnatib ishlashni afzal ko'rsangiz, ushbu qo'llanma sizga uni Windows, macOS yoki Linux (Ubuntu) operatsion tizimlariga o'rnatish jarayonini bosqichma-bosqich ko'rsatib beradi.
Windows tizimiga o'rnatish
Pythonni Windows tizimingizga o'rnatish uchun quyidagi qadamlarni bajaring:
- VS Codeni o'rnatish
- Python o'rnatuvchi (installer) faylini yuklab olish
- O'rnatuvchini ishga tushirish
- Pythonni o'rnatish
- O'rnatishni tekshirish
1-qadam: VS Codeni o'rnatish
VS Code'ning rasmiy saytiga kirib, Windows uchun o'rnatuvchini yuklab oling. Yuklab olish tugagach, o'rnatuvchini ishga tushiring va o'rnatish jarayonini yakunlang.
2-qadam: Python o'rnatuvchi faylini yuklab olish
Pythonning rasmiy saytiga kirib, Windows uchun eng so'nggi versiyasini yuklab oling. Sayt sizning operatsion tizimingizni avtomatik aniqlab, to'g'ri o'rnatuvchini taklif qiladi.
3-qadam: O'rnatuvchini ishga tushirish
Endi yuklab olishlar papkangizga o'ting va hozirgina yuklab olgan o'rnatuvchini ishga tushiring. Xavfsizlik sozlamalaringizga qarab, ruxsat berish so'ralishi mumkin — buni tasdiqlab, davom eting.
4-qadam: Pythonni o'rnatish
O'rnatuvchini ishga tushirgach, quyidagi ekranga duch kelasiz.
Ekranda ikkita variant ko'rasiz: Install Now va Customize Installation. Barcha qo'shimcha sozlashlarni o'tkazib yuborib, shunchaki Install Nowni bosishni tavsiya qilamiz.
- Add python.exe to PATH katakchasini belgilang — bu Python tizimingizning PATH o'zgaruvchisiga qo'shilishini ta'minlaydi (tavsiya etiladi).
- Install Nowni bosing — bu keyinroq kerak bo'ladigan barcha zarur fayllarni o'z ichiga oladi.
Bu buyruqlar qatoridan (cmd) Python dasturini ishga tushirishni, uning to'liq yo'lini ko'rsatmasdan ham osonlashtiradi.
Shu variantdan foydalangach, Python qurilmangizga muvaffaqiyatli o'rnatiladi.
5-qadam: O'rnatishni tekshirish
O'rnatish tugagach, buyruqlar qatorida quyidagi buyruqni ishlatib, Python o'rnatilganini tekshirishingiz mumkin.
python --version
Eslatma: versiya raqami yuqoridagidan farq qilishi mumkin — bu sizda o'rnatilgan versiyaga bog'liq.
Endi qurilmangizda Python dasturlarini ishga tushirishga tayyorsiz.
macOS tizimiga o'rnatish
1-qadam: Pythonning rasmiy saytiga kirib, macOS uchun eng so'nggi versiyasini yuklab oling.
2-qadam: Yuklab olingan .pkg faylini oching va o'rnatuvchi ko'rsatmalariga amal qiling.
3-qadam: O'rnatish tugagach, Terminalni ochib, quyidagi buyruq bilan tekshiring.
python3 --version
Linux (Ubuntu) tizimiga o'rnatish
Ko'pgina Linux distributivlari (jumladan Ubuntu) Python bilan oldindan o'rnatilgan holda keladi. Buni tekshirish va, agar kerak bo'lsa, eng so'nggi versiyani o'rnatish uchun terminalda quyidagi buyruqlardan foydalaning:
sudo apt update
sudo apt install python3
O'rnatish tugagach, quyidagi buyruq bilan tekshiring:
python3 --version
Birinchi Python dasturingizni ishga tushirish
Avval VS Code'ni oching, yuqoridagi menyudan Fileni bosing, so'ng New Fileni tanlang.
Keyin bu faylni File → Save As orqali .py kengaytmasi bilan saqlang (masalan, hello_world.py).
Kod yozishdan oldin, VS Code'da Python kengaytmasi (Microsoft tomonidan) o'rnatilganiga ishonch hosil qiling. VS Code'ni oching, chap tomondagi paneldan Extensionsni bosing, Pythonni qidiring va Installni bosing.
Endi faylingizga quyidagi kodni yozing:
print("Hello World")
Keyin ekranning yuqori o'ng tomonidagi ishga tushirish (Run) tugmasini bosing.
Buyruqlar qatorida "Hello World" yozuvi chiqishi kerak.
Eslatma: macOS va Linux'da buyruqlar qatorida python o'rniga python3 deb yozing.
Endi kompyuteringizda Python dasturlarini ishga tushirish uchun hamma narsani sozladingiz. Keyingi darsda Python'da asosiy dastur qanday ishlashini batafsil o'rganasiz.